O gran libro ilustrado da tatuaxe daquela España brutalista, esa que mostrou con orgullo e desafío puñais, caveiras e corazóns sangrantes.

Edición de Servando Rocha. Houbo un tempo, non hai moito, no que a tatuaxe estaba reservada a unha tropa formada por criminais, apaches, presidiarios, lexionarios, prostitutas, anarquistas ou mariñeiros. Aínda que tamén se puxo de moda entre a realeza europea ou exhibíase en circos e espectáculos de fenómenos. O seu uso, un código secreto en mans de fóra da lei, despertou a fascinación e interese de numerosos antropólogos, criminólogos e médicos que, seguindo as ideas do italiano Cesare Lombroso –pai da antropoloxía criminal–, vían na tatuaxe un signo de atavismo e predisposición á tolemia, violencia e asasinato, e os tatuados rarezas e seres misteriosos.

En España, desde que en 1888 Rafael Salillas, o noso «pequeno Lombroso», amosase a súa colección de tatuaxes de delincuentes patrios, os tatuados, que foron fotografados e estudados, sementaron o terror e desconcerto: ondas de apaches co corpo cuberto de debuxos obscenos e chamadas á vinganza, chegaban a cidades como Madrid, Barcelona ou Bilbao, entre outras, ao tempo que defendían a bohemia máis hampona. Máis tarde, milicianos e falanxistas ocultaban –ou directamente se arrincaban– aquelas marcas delatoras (hoz e martelos, yugos e frechas en brazos e peitos) que podían custarlles a vida e os lexionarios –unha auténtica subcultura tatuada– enchían os seus corpos con cruces, vírgenes e nomes das súas amadas. Tamén quinquis, pandilleiros, motoristas e rockers foron pioneiros en mostrar aquelas «cicatrices falantes», como chamaron á tatuaxe os mandos policiais e militares.

Durante un século a tatuaxe foi «criminal» e marginal, ata que en 1989, o fotógrafo e tatuado Alberto García-Alix abriu as portas da tenda e estudo de tatuaxes El Martillo de Lucifer, onde comezaría a súa imparable popularización con Mao, lexendario tatuador que nos oitenta tatuaba á mariña estadounidense en Rota, como unha das súas grandes estrelas. O que veu a continuación xa o sabemos: a tatuaxe e aquel sorprendente estilo da «vella escola» converteronse en masivos, elevándose á categoría de arte e perdendo a aura de perigo do pasado.

Servando Rocha, editor desta obra única no noso país, investigou e rescatou antigos tratados médico-legais, fichas policiais e numerosas fotografías «perdidas» no tempo practicamente nunca vistas, para construír un relato visual dun século de « anxos fermosos» e «bárbaros tatuados», xunto a espectaculares coleccións criminolóxicas francesas, mexicanas ou alemás, facendo de CRIMINAL o gran libro ilustrado da tatuaxe daquela España brutalista, esa que mostrou con orgullo e desafío puñais, caveiras e corazóns sangrantes.