Por que o poeta máis internacional da nosa lingua aínda xace nunha foxa descoñecida? Como é posible que, como din os seus versos anticipatorios, case un século despois Lorca susurre «non me atoparon»?

No 90 aniversario da súa morte, o experto hispanista Ian Gibson publica esta crónica minuciosa que relata a súa visión persoal sobre as causas, intereses e desintereses que levaron a este silencio.

España aínda mantén abandonadas en beiravías e foxas comúns unhas 115.000 vítimas do lonxevo e brutal réxime ditatorial de Francisco Franco. O máis amado e chorado destes desaparecidos é Federico García Lorca, «paseado» en agosto de 1936 ás aforas de Granada aos 38 anos. Parece inimaxinable que non saibamos aínda, case un século despois, onde xacen os seus restos mortais.

Este libro é unha crónica dese esquecemento. No ano 2010, Ian Gibson publicou o diario que escribiu, obsesivamente, durante a primeira e fallida procura oficial do poeta o ano anterior, no municipio granadino de Alfacar. A primeira parte reproduce íntegramente aquel texto desolador. A segunda, inédita, relata o ocorrido arredor da investigación durante os tres lustros seguintes.

O feito de que Granada, expresada por García Lorca con máis profundidade que por ningún escritor nunca, siga sen revelar o seu último paradero é vergonzoso. Seguen desoíndo a petición formulada na súa elegía por Antonio Machado, outro andaluz xenial, aos poucos días do magnicidio:

Labrade, amigos,
de pedra e soño, na Alhambra,
un túmulo ao poeta,
sobre unha fonte onde chore a auga,
e eternamente diga:
o crime foi en Granada, ¡na súa Granada!